Hoe reageer je als ouder op de vraag: “Zijn wij rijk?!”

Marijke Bisschop
Marijke Bisschop
Pedagoge en gedragstherapeute

“Mama, papa, zijn wij rijk?” Je kijkt wel even op wanneer je kind deze vraag stelt! Over geld praten is vaak nog een taboe. Hoe moet je reageren op deze vraag? Waarom komt je kind nu met deze vraag? Waar denkt het aan? Er komt veel bij kijken om deze vraag als ouder goed te beantwoorden, maar je kind kan er ontzettend veel van leren. Ik geef je graag tips over hoe je dat best aanpakt.

Eerst en vooral kan je best proberen achterhalen wat je kind bedoelt met het woord “rijk”. Gaat het om materiële rijkdom, om centjes of om iets wat de anderen wel hebben, maar jouw gezin niet? Vergelijkt je kind zich met zijn leeftijdsgenootjes die daar misschien over spreken? Gaat het om een duurdere smartphone? Of om een groter huis of auto? Misschien heeft je kind een gesprek van jou opgevangen met je partner, ouders of vrienden over financiële zorgen of over je geldzaken. Het loont zeker de moeite om daarnaar te vragen.

Wat betekent “rijk zijn” eigenlijk voor een kind?

“Rijk, rijker, rijkst” staat in Van Dale en het betekent: overvloedig, vermogend, welgesteld. Maar vraagt je kind nu of je gezin vermogend is? Ik denk het niet. Het is wel een mooie opening om samen over rijk en arm te spreken en je gezin een plaatsje te geven op de schaal rijk-arm. Vergeleken met arme gezinnen uit derdewereldlanden of met gezinnen die op de vlucht zijn of getroffen werden door natuurrampen en die vaak niets meer hebben, zijn wij rijk. Maar vaak is een kind van de lagere school niet bezig met de wereldproblematiek en gaat het meer om een vergelijking tussen klasgenootjes.

Kinderen meten zich meestal aan andere kinderen en dan gaat het vaak om materiële zaken die andere kinderen hebben, maar jouw kind niet. Dat kan de indruk wekken dat de ouders van die andere kinderen dan wel rijk moeten zijn om dat allemaal te kunnen kopen. Misschien gaat het in jouw gezin niet zozeer over iets niet kunnen kopen, maar maken jullie andere keuzes bij het besteden van jullie gezinsbudget. Dat gesprek aangaan, kan voor je kind heel leerrijk zijn. Zonder in te gaan op concrete bedragen, kan je als ouder wel vertellen wat het gemiddelde inkomen is in België en waar je als gezin allemaal voor moet zorgen: elektriciteit, water, verwarming, huur, leningen, voeding, kleding…

Er zijn twee soorten rijkdom

Als je de vraag “zijn wij rijk?” wil beantwoorden, is het een goed moment om je kind erop te wijzen dat er twee soorten rijkdom zijn: materiële rijkdom en emotionele rijkdom. Je kan je heel rijk voelen door wat je bent of hoe je je voelt. Dat is emotionele rijkdom. Het gaat dan bijvoorbeeld over het simpele feit dat je gezond bent, te eten hebt en dankbaar bent voor de liefde die je krijgt van je familie en vrienden. De uitdrukking “we voelen ons de koning te rijk” zegt het goed. Om je rijk te voelen, moet je wel verstandige keuzes maken. Het is goed dat kinderen dit al op jonge leeftijd begrijpen en kunnen toepassen. Iets niet kopen is niet noodzakelijk een keuze ingegeven uit armoede, maar heeft ook te maken met de juiste prioriteiten stellen.

Hoe werkt een gezinsbudget?

Elk gezin beschikt over inkomsten en heeft bepaalde uitgaven. Dat mag je kind al van jonge leeftijd weten! Als ouder maak je een balans op van wat er binnenkomt en van wat er uitgegeven wordt. Er zijn ook verschillende vormen van inkomen en voor een kind is het interessant om dat te weten. Leg je kind uit welke keuzes jij gemaakt hebt om te komen tot jullie huidige financiële situatie en hoe jij met je inkomen omgaat. Je hoeft geen juiste bedragen te geven, maar je kan wel uitleggen dat elk gezin zijn eigen budget heeft en dat ouders er zo goed mogelijk voor zorgen dat hun kinderen goed verzorgd worden. Het is de gelegenheid om je kind te vertellen dat je ook keuzes moet maken met wat je hebt en dat je niet kan uitgeven wat je niet hebt. Wil je toch een dure smartphone of merkkledij? Dan moet je daarvoor sparen!

Het concept sparen: rijkdom die niet zichtbaar is

Niet alle rijkdom is zichtbaar in materiële zaken, want veel ouders kiezen ervoor om een deel van hun inkomen niet direct uit te geven, maar te sparen of te beleggen voor de toekomst van hun kinderen. Dat is ook een vorm van rijkdom, want wat de ouders nu niet uitgeven, krijgen de kinderen later. Je kunt je als kind dan later ook rijk voelen om zelf je keuzes te maken met de centjes van dit startkapitaal. Je kind kan dat zelf ook in de praktijk brengen! In plaats van zijn zakgeld- of cadeaucentjes direct uit te geven, kan het een deel van dat bedrag sparen voor later. Het kan dan een mooier en groter cadeau kopen of nog langer wachten en dan de rijkdom ervaren zelf te kunnen beslissen wat het met die grote spaarpot wil doen. Geld dat je spaart of belegt groeit ook aan, dus dan ben je later nog een stukje rijker dan daarvoor. Kinderen kunnen dit al heel snel leren en ervaren. Eigenlijk geldt ook hier: jong geleerd is oud gedaan.

Zorg ervoor dat je kind zich geen zorgen maakt over geld

Voor kinderen is het belangrijk te horen dat zij zich geen zorgen hoeven te maken. Ouders die geldzorgen hebben, willen daar natuurlijk met elkaar over praten want het houdt hen bezig. Voor kinderen is het belangrijk dat zij zich geen zorgen hoeven te maken over hun ouders. Dat kan je dan doen door je kind uit te leggen dat jullie misschien niet heel rijk zijn, maar ook niet arm, en dat je er als ouder voor zorgt dat jullie het goed hebben. Soms moet je gewoon wat langer wachten op iets dat je heel graag wil doen of hebben. Dat is heel normaal! Ondertussen kijk je best vooral naar alles wat je wel kan en wel hebt en naar wat je al opzij hebt gezet voor later. Geluk ligt soms in een klein hoekje, en dat kan heel rijk aanvoelen!

Het kinderboek “Geld is gek!” van uitgeverij De Eenhoorn gaat ook over deze thematiek en roept bij kinderen vragen op als: Waar geef je geld aan uit en waarom? Wat draagt bij aan de kwaliteit van je leven? Waarom en waarvoor ga je sparen? Is rijk zijn hetzelfde als je rijk voelen?

Kinderen vinden in dit boek ook allerlei weetjes over geld en rijkdom, bijvoorbeeld over hoeveel zakgeld andere kinderen krijgen en hoeveel kans je hebt om de lotto te winnen.

Vond je dit artikel interessant? Ontdek hoe Stan en Paul leerden omgaan met geld!

Je kan ons bereiken

van maandag tot vrijdag van 8.00 tot 18.00 uur

Momenteel zijn we niet beschikbaar

Je kan ons bereiken van maandag tot vrijdag van 8.00 tot 18.00 uur